Hurem sultanija bila je mnogo više od Sulejmanove ljubavi: Nova studija otkriva kako je vladala carstvom i Evropom
Jedna akademska studija razbila je vekovne stereotipe o Hurem sultaniji, poznatoj i kao Roksolana, i otkriva da je žena Sulejmana Veličanstvenog bila jedna od najmoćnijih političkih figura Osmanskog carstva.
Lik Hurem sultanije vekovima je u zapadnoj kulturi bio prikazivan kroz stereotipe o fatalnoj zavodnici iz harema, međutim naučno istraživanje pokazuje da je supruga Sulejmana Veličanstvenog imala daleko veću političku moć nego što se do sada mislilo.
U opsežnoj akademskoj studiji pod nazivom The Greatest Empresse of the East": Hurrem Sultan in English Restoration Drama, autorka Išil Šahin Gulter analizira kako su engleski dramski pisci 17. veka prikazivali Hurem sultaniju ne kao pasivnu ženu iz harema, već kao "moćnu istočnu caricu" koja je direktno uticala na državnu politiku, diplomatiju i nasledstvo prestola.
Harem nije bio samo mesto luksuza i intriga
Studija podseća da je Zapad vekovima gradio sliku Istoka kao prostora senzualnosti, misterije i seksualne dekadencije, dok je harem predstavljan kao simbol "orijentalne izopačenosti".
Međutim, autorka tvrdi da su pojedine engleske drame još u 17. veku rušile takve stereotipe. Prema ovom akademskom radu, Hurem sultanija je u dramama Vilijama Devenanta, Rodžera Bojla i Elkane Setla prikazana kao žena koja: upravlja državnim poslovima, prima ambasadore, kontroliše međunarodnu diplomatiju, utiče na nasledstvo prestola, naređuje vezirima, pa čak i oblikuje odluke samog Sulejmana.
"Partner vrhovne vlasti"
Posebnu pažnju istraživači posvetili su drami "Tragedija o Mustafi" iz 1668. godine, u kojoj Roksolana sebe naziva: "Partnerom vrhovne vlasti." U toj drami Hurem otvoreno pokazuje političku moć, utiče na osmanski divan i učestvuje u zaveri protiv šehzade Mustafe, Sulejmanovog sina.
Autorka navodi da je upravo kroz ovakve prikaze engleska književnost počela da menja predstavu o muslimanskim ženama kao pasivnim figurama zatvorenim u haremu.
Sulejman zbog nje prekršio tradiciju
Studija podseća i na istorijsku činjenicu da je Sulejman Veličanstveni zbog Hurem sultanije prekršio viševekovnu osmansku tradiciju i zvanično se oženio konkubinom, što je u tadašnjem carstvu izazvalo šok. Savremenici su, nesposobni da objasne toliku sultanovu privrženost jednoj ženi, optuživali Hurem da je "opčinila" vladara i čak je nazivali vešticom.
Ipak, brojni istorijski izvori potvrđuju da je Hurem igrala važnu ulogu u međunarodnim odnosima Osmanskog carstva, posebno u diplomatskim vezama sa Poljskom.
Hurem kao "carica sveta"
U drami "Ibrahim, slavni paša" iz 1676. godine Roksolana sebe naziva: "Caricom sveta" i otvoreno govori o svojoj moći nad Sulejmanom, ali i nad državom. Autorka studije smatra da ovakvi književni prikazi pokazuju da je Hurem sultanija već u tadašnjoj evropskoj književnosti predstavljana kao politička figura ogromnog uticaja, a ne samo kao žena iz harema.
"Sultanat žena" promenio istoriju Osmanskog carstva
Istoričari period Huremine dominacije nazivaju "Sultanat žena", epohu tokom koje su žene iz osmanske dinastije, posebno valide i haseki sultanije, imale ogroman politički uticaj.
Hurem sultanija smatra se začetnicom tog perioda, dok su kasnije njenu moć nastavile Kosem, Safije i Nurbanu sultanija.
Nova studija zaključuje da su zapadni stereotipi o istočnim ženama često pojednostavljivali stvarnost i zanemarivali činjenicu da su žene poput Hurem bile među najuticajnijim političkim figurama svog vremena.
Serija "Sulejman Veličanstveni" vratila interesovanje za Hurem
Interesovanje za Hurem sultaniju ponovo je eksplodiralo širom sveta zahvaljujući popularnoj turskoj seriji "Sulejman Veličanstveni", u kojoj je prikazana njena transformacija od robinje do najmoćnije žene Osmanskog carstva.
Ipak, nova akademska istraživanja sada pokazuju da stvarna Hurem možda bila još moćnija nego što su to prikazivale televizijske ekranizacije.
